Module 5. De S van EPOS

12 en 13 januari 2027

Samenleving en Sustainability (Duurzaamheid)

“Wij geloven dat de speciale bijdrage die Afrika de wereld op de lange termijn te
bieden heeft, zich zal afspelen op het gebied van menselijke relaties.
De grote wereldmachten hebben dan misschien wonderen verricht door de wereld
een industrieel en militair aanzien te geven, het grote geschenk komt nog altijd
uit Afrika: de wereld een menselijker gezicht geven”.
Steve Biko, 1970, politiek activist, die stierf voor waar hij in geloofde….

Focus
Door congruent en vanuit compassie te handelen, beïnvloed je niet alleen je kleine
directe omgeving, maar met de impact van je interventies zelfs de wereld om je heen.
In deze laatste module staat de vraag centraal: “Hoe kan ik als mens, manager,
directeur, teamleider, regeringsfunctionaris of buurtorganisator een volstrekt unieke
bijdrage leveren aan de maatschappij, die tegelijkertijd aansluit bij wat de
omgeving, samenleving, aarde echt nodig heeft?”

Dit vereist een integrale kijk op samenwerken en samenleven.

Ochtendprogramma

Aartsbisschop Desmond Tutu zei op de sterfdag van Mandela: “Madiba zou niet gewild hebben, dat we hem zouden vereren als een stenen standbeeld. Hij zou willen dat we zijn mensvisie en grondhouding voorleven en voortleven: Living the legacy! En wel in de spirit van Ubuntu: Ik ben omdat wij zijn en wij ... zijn de AARDE! Miguel Heilbron, Marjan Minnesma en Annette Nobuntu Mul, founder van Ubuntu Society, willen graag eenieder oproepen om, als Wereldburger, Deelgever te worden van onze samenleving en Aarde.

12 januari 2027 Module S1: Samenleving, duurzaamheid en Wereldburgerschap o.l.v. Miguel Heilbron

Miguel Heilbron is oprichter van Wereldburgerschap.Community en werkt als spreker, adviseur en in andere rollen aan wereldburgerschap, duurzaamheid en inclusie. Hij ontwikkelde het Wereldburgerschap-cirkel-framework, een praktisch kompas dat inmiddels door heel Nederland wordt gebruikt. Ook is hij initiatiefnemer van '10 keer meer geschiedenis' en mede-oprichter van The Black Archives.

Vanuit Wereldburgerschap.Community ondersteunt Miguel organisaties binnen en buiten het onderwijs met het verankeren van wereldburgerschap in beleid en praktijk. De 'Wereldburgerschap-cirkel' is een visueel en inhoudelijk kompas en handreiking om diverse thema’s rondom wereldburgerschap concreet te maken - van mensenrechten en ecologische duurzaamheid tot dekolonisatie, multiperspectiviteit en sociale rechtvaardigheid. 10 keer meer geschiedenis' is een initiatief voor het werken aan meerstemmigheid, dat professionals uitdaagt om verschillende perspectieven te onderzoeken rondom diverse thema’s, waaronder kolonialisme, migratie en hedendaagse ongelijkheid. The Black Archives is een nieuw instituut en historisch archief vanuit Zwarte en andere perspectieven die elders vaak onderbelicht zijn. Eerder was Miguel ook o.a. betrokken bij de ontwikkeling van initiatieven zoals de Black Achievement Month in opdracht van NiNSee, het Nationaal Instituut Nederlands Slavernijverleden en Erfenis, en verschillende andere initiatieven. En Miguel was ook voorzitter van het nationale Collectief Wereldburgerschapsonderwijs, met participatie van diverse nationale organisaties. 

Oorspronkelijk opgeleid als ingenieur en econoom, heeft Miguel in de afgelopen 20 jaar voor diverse organisaties, projecten en initiatieven gewerkt in Europa, Afrika, de Amerika's en Azië, rondom duurzaamheid, internationale ontwikkeling, inclusie en empowerment.

Duurzaamheid en Wereldburgerschap: leiderschap vanuit verbondenheid

Hoe laten we wereldburgerschap groeien, in onszelf, in organisaties en als gezamenlijke beweging? In deze module verkennen we hoe duurzaamheid, inclusie en mondiale verbondenheid samenkomen in dagelijkse praktijken van leiderschap en samenwerking.

Wereldburgerschap gaat over actief onderdeel zijn van je omgeving, dichtbij en ver weg, met aandacht voor gelijkwaardigheid, verbondenheid en verantwoordelijkheid. Het vraagt om de bereidheid om verder te kijken dan het eigen belang en bij te dragen aan rechtvaardige en duurzame samenlevingen.

Miguel Heilbron neemt deelnemers mee langs praktijkvoorbeelden uit onderwijs, maatschappelijke organisaties en beleid. Een centraal hulpmiddel is de Wereldburgerschap-cirkel: een praktisch kompas dat tien samenhangende thema’s rondom wereldburgerschap zichtbaar maakt, van mensenrechten en ecologische duurzaamheid tot kritisch denken, multiperspectiviteit en sociale rechtvaardigheid. De cirkel sluit aan bij internationale kaders zoals de Sustainable Development Goals en de Inner Development Goals en helpt om abstracte waarden om te zetten in concrete acties.

Tijdens de sessie onderzoeken we hoe leiders en professionals wereldburgerschap kunnen verankeren in hun werk en hoe samenwerking tussen verschillende sectoren kan bijdragen aan duurzame verandering. Daarbij wordt ook verder besproken hoe het concept Ubuntu een ethisch en relationeel fundament kan bieden voor wereldburgerschap en duurzaam leiderschap.

Middagprogramma:

Module S1 van epoS: Samenleving en Sustainability.
Ubuntu Intervisie o.l.v. Annette Nobuntu Mul

Ubuntu Intervisie

Een inclusieve kijk op samen-werken en samen-leren

If you want to go fast, walk alone.
If you want to go far, walk together.  
- Nelson Mandela

Artikel over Ubuntu Intervisie

De waarde en het belang van intervisie en toch…..

Intervisie, of collegiale consultatie, is een gestructureerde aanpak waarmee in korte tijd heel diverse doelstellingen behaald worden. Door regelmatig te werken met Intervisie wordt de onderlinge steun binnen de groep groter, wordt de professionaliteit van individuen en teams verder ontwikkeld en geven mensen samen vorm aan een congruente en ‘lerende’ organisatie. Door goede Intervisiebijeenkomsten voelen mensen zich individueel gesteund in de hobbels en bobbels die zij in de praktijk van alledag tegenkomen. Daarnaast ervaart iedereen aan den lijve dat vragen en problemen potentiële kansen zijn om als team en organisatie te ontwikkelen. Dit bevordert de kwaliteit en zinvolheid van het werk, het werkplezier en vermindert het percentage ziekteverzuim. De meeste mensen hebben al goede ervaringen met verschillende Intervisiemethoden. Die verschillende methodes zijn voorhanden en vrij makkelijk te raadplegen. Ook is het niet heel moeilijk om de waarde en het belang ervan op de werkplek te beargumenteren. En toch……. zien we in de praktijk dat weinig intervisiegroepen een lang leven beschoren zijn. Men start met veel enthousiasme, maar na verloop van tijd komt de klad erin. De deelnemers ervaren steeds minder het nut van de bijeenkomsten.

• Soms doordat de onderwerpen te weinig diepgaand behandeld worden en men er in het algemeen te weinig nieuws leert.
• Soms omdat er gewoontes ontstaan die moeilijk te doorbreken zijn. De Intervisiegroep lijkt dan meer op ’n gezellig koffiekransje of op een plek waarin men elkaar de loef afsteekt met slimme, slimmere en slimste oplossingen.
• Soms omdat de besproken antwoorden en oplossingen te weinig bruikbaar zijn in de praktijk, de kloof tussen willen en kunnen alsmaar groter wordt en meer frustratie dan inspiratie oproept.
• Steeds vaker worden dan thema’s ingebracht die te veel op afstand blijven en als ‘lauw’ of irrelevant ervaren worden. Steeds vaker zeggen mensen af, het wordt steeds moeilijker om nieuwe afspraken te maken en bloedt het eens zo inspirerende initiatief langzaam dood.

Door Intervisie te relateren aan de essentie van Ubuntu wordt dit voorkomen en wordt een voortschrijdende verdieping en zinvolheid van Intervisiebijeenkomsten bevorderd.

Ubuntu

Ubuntu is het diepgeworteld (Afrikaans) mensbesef dat zich niet exact laat vangen in een vorm, laat staan in een methodiek. Als er al een mogelijkheid is om Ubuntu te omschrijven, dan komt deze fundamentele visie op mens-zijn het meest dichtbij: “Ik ben omdat wij zijn!” De essentie van mens-zijn, menselijk zijn, in relatie tot (alle) anderen wordt continu belicht als ‘voorgrond’. Dit ‘in relatie zijn’ is geen streven; dit is ons menselijk relationele fundament. Door Intervisie te verbinden met Ubuntu, wordt dit interactionele aspect ook het hart van de collegiale consultatie. De Intervisiegroep is dan echt de plek waar we veilig onszelf kunnen zijn, samen kunnen reflecteren op ‘wat is en nodig is’, voor onszelf, ons team, onze organisatie, onze cliënt en zijn sociale context en daarmee voor de samenleving. Een plek om met wederzijds respect onze verschillen te ervaren. Hoe kunnen we leren van elkaar? Hoe kunnen we elkaars wijsheid, onze rijke levenservaringen toelaten in ons (werk)leven? Hoe mogen we ‘fouten maken’, hiervan leren en elkaar helpen? Om dit vorm te geven in de praktijk is wel een andere, inclusieve, manier van kijken naar professionalisering vereist.

Het eigene van Ubuntu Intervisie

Zowel bij de start van Intervisie als bij de verdere uitvoering ervan, worden een paar uitgangspunten heel specifiek in het licht gezet. Er wordt voortdurend en zeer expliciet aandacht gegeven aan:

• Betrokken besluitvorming, waarbij ieder lid van de Intervisiegroep via de Sociocratische Dialoog zich uiteindelijk committeert aan de gezamenlijke doelen die in relatie staan tot de waarden van de organisatie IN zijn context. Hiermee wordt een basis gelegd voor het werken in Intervisiegroepen – en de daaruit volgende afspraken en consequenties – waarop voortdurend voortgebouwd kan worden.
• De waarde van verschillen, met name in hoe de diverse deelnemers het liefst willen leren en daarnaast ook de verschillen die als ‘lastig’ ervaren worden, die de mogelijkheden bieden om diepgaand te leren.
• De waarde van ‘om hulp vragen’ die anderen de gelegenheid biedt om ‘van betekenis te zijn’, waardoor niet alleen de aanwezige kennis en kunde van het team benut wordt, maar vooral het lerende vermogen steeds meer vergroot wordt.
• De bewustwording van de relatie tussen ‘incidenten’, werkvragen en –problemen, en maatschappelijke thema’s, waardoor de ingebrachte casuïstiek in een breder kader gezet kan worden en de opbrengst van de bespreking ervan een grotere impact kan hebben.
• Het besef dat een splitsing tussen het persoonlijke zelf en het professionele zelf onmogelijk is waardoor het werken met professionele vragen ook verdiepend is voor persoonlijke ontwikkeling van alle betrokkenen.
• Tot slot zal het concrete resultaat altijd worden bekeken van de met elkaar verbonden domeinen ‘E.P.O.S.’
  • Wat heb ik op Existentieel gebied geleerd over mijzelf?
  • Wat heb ik geleerd als Professional?
  • Welke wijsheid kunnen we als team gezamenlijk bijdragen aan het hart van onze Organisatie?
  • Welke betekenis heeft deze bijeenkomst en wat we geleerd hebben voor onze klant/cliënt en zijn sociale context en daarmee onze Samenleving?

Opleidingscoordinator en aanwezig bij elke module: Annette Nobuntu Mul 

13 januari 2027 Module S2​ van epoS: We are because the planet is: LandInzicht o.l.v. Marjan Minnesma.

Sinds het begin in 2007 is Urgenda op zoek naar oplossingen om de aarde en mensen beter achter te laten en daarbij kijken we naar het geheel en benaderen we oplossingen vanuit een totaal overzicht (je kunt ook zeggen vanuit de systeemtheorie). Intuïtie en theorie zijn allebei belangrijk in de zoektocht naar de juisten stappen op het juiste moment. Urgenda is bekend om de aanpak voor klimaat en energie, maar zag dat in toenemende mate mensen zo fanatiek daarmee bezig waren, da het ten koste ging van de biodiversiteit. Dat kon niet de bedoeling zijn. Sinds 2020 zijn we daarom ook actiever op het gebied van biodiversiteit met een focus op landbouw en bomen. In 2024 kwam onze landbouw visie uit, waar we nu handen en voeten aan proberen te geven. Landbouw en natuur zouden niet tegenover elkaar moeten staan, maar natuurinclusieve landbouw is mogelijk, zonde onszelf en de bodem te vergiftigen. Urgenda werkt veel samen met allerlei burgergroepen die in toenemende mate opkomen voor hun gezondheid en een gezonde leefomgeving. Door die samenwerking durven zij door te gaan en voelen ze zich gedragen. Onze visie Landinzicht